Þú ert ekki ein/n
þetta upplifa flestir
Flestir unglingar upplifa hópþrýsting einhvern tíma. Það er ekki veikleiki að finna fyrir honum en það er styrkur að þekkja hann og vita hvernig á að bregðast við.
Hópþrýstingur er þegar vinir, bekkjarfélagar eða aðrir jafnaldra ýta á mann (stundum beint, stundum óbeint) til að gera eitthvað sem maður myndi kannski ekki gera annars. Þetta getur verið:
Að prófa vímuefni eða áfengi
Að klæða sig, tala eða hegða sér á ákveðinn hátt
Að taka þátt í dónaskap eða útilokun
Að deila eða taka þátt í myndum, myndböndum eða efni á netinu sem þér líður ekki vel með
Af hverju lætur maður undan hópnum – jafnvel án þess að taka eftir því?
Þegar við tölum um hópþrýsting, hugsum margir um einhvern sem segir: „Komdu, prófaðu þetta!“ en stundum gerast hlutirnir án þess að neinn segi neitt. Þú sérð bara hvað aðrir eru að gera og byrjar kannski að haga þér eins, án þess að taka meðvitaða ákvörðun.
Þetta er eitthvað sem kallast félagsnám við lærum með því að horfa á aðra. Ef vinirnir þínir tala á ákveðinn hátt, nota tiltekna samfélagsmiðla eða klæða sig í ákveðnum stíl, þá er líklegt að þú takir upp svipaða hegðun. Ekki af því að þú „hermir“, heldur vegna þess að heilinn okkar er stilltur á að læra af umhverfinu – án þess að við tökum endilega eftir því.
Þetta er hluti af félagsnámskenningunni – hún segir að við lærum hegðun með því að fylgjast með öðrum og sjá hvaða hegðun fær jákvæð viðbrögð (t.d. að vera „töff“, vinsæl eða samþykkt).
Þannig getur hegðun smitast í hópum, jafnvel þó enginn sé að þrýsta beint á neinn. Þess vegna skiptir máli að vera meðvitaður um áhrifin í kringum sig – og hugsa:
„Er þetta eitthvað sem ég vil sjálf/ur gera – eða bara eitthvað sem allir aðrir eru að gera?
💡 Ráð til að takast á við hópþrýsting
Treystu eigin gildum og innsæi
Ef eitthvað „finnst ekki rétt“, þá er það líklega ekki rétt fyrir þig. Þú mátt segja nei og þarft ekki að útskýra þig.Æfðu þig að segja nei
Stutt svör eins og „nei, ég nenni því ekki“, „ég er ekki að spá í það“ eða „þetta er bara ekki ég“ virka vel. Því meira sem þú æfir þig, því auðveldara verður það.Veldu vini sem virða þig
Góðir vinir þvinga þig ekki til að gera hluti sem þér líður illa með. Leitaðu að fólki sem lætur þér líða vel og sýnir þér virðingu.Skipulegðu svar við erfiðum aðstæðum
Ef þú veist að þú munt lenda í pressu, hugsaðu fyrir fram: Hvað ætlar þú að segja? Hvernig ætlar þú að komast undan aðstæðum?Leitaðu til fullorðins sem þú treystir
Það er styrkur, ekki veikleiki, að tala við foreldri, kennara eða annan fullorðinn ef þú upplifir þrýsting sem þú ert óörugg/ur með.Minntu þig á að þú ert ekki ein/n
Margir finna fyrir hópþrýstingi og fleiri en þú heldur þora ekki heldur að segja nei. Oft er ein rödd nóg til að brjóta upp slæma stemningu.
🛑 Vertu undirbúin/n – búðu til „út-kóða“
Ef þú lendir í óþægilegum aðstæðum getur verið gott að eiga leyniorð eða kóða með foreldri eða einhverjum sem þú treystir. Þú getur t.d. sent einfalt skilaboð eins og „Er pabbi kominn heim?“ eða „Mamma, hvar settirðu aftur lyklana mína?“ og þá veit viðkomandi að þú vilt komast í burtu án þess að þurfa að útskýra það fyrir öðrum.
Það er líka allt í lagi að kenna foreldrum um: „Æ sorry, mamma mín leyfir mér þetta ekki“ eða „Ég verð að fara heim, pabbi er að sækja mig.“
Þetta er ekki veikleiki – þetta er snjöll leið til að passa upp á sjálfan sig.
